Οι Ελληνο-Τουρκικές σχέσεις σήμερα...........

Αιφνιδιάστηκε (;) ο Τ. Ερντογάν απότην ομιλία Παπανδρέου

Με αιφνιδιασμό υποδέχθηκε την ομιλία του Γιώργου Παπανδρέου στην Σύνοδο των Πρεσβευτών της Τουρκίας ο Ταγίπ Ερντογάν, που ωστόσο χαρακτήρισε πολύ αποδοτικές τις συνομιλίες με τον έλληνα πρωθυπουργό.

«Η ομιλία που έκανε ο κ. Παπανδρέου προς τους πρεσβευτές, είναι η αλήθεια ότι δεν ήταν αυτή που περίμενα» δήλωσε ο Ταγίπ Ερντογάν κατά την αναχώρησή του την Κυριακή το βράδυ για το Κουβέιτ. Προσέθεσε ωστόσο ότι «στη συνομιλία που είχαμε στη συνέχεια, όμως, είπε πως στην πραγματικότητα δεν ήθελε να εκληφθούν τα λόγια του με τον τρόπο αυτό. Και όπως είδατε, επανόρθωσε κατά τη συνέντευξη Τύπου που δόθηκε. Αλλά αυτό που έχει σημασία δεν είναι αυτά που λέμε, αλλά τι καταλαβαίνουν αυτοί που μας ακούν. Υπάρχει αυτή η διαφορά η οποία του ξέφυγε και δεν ήταν και τόσο όμορφο».

Στην ομιλία του ο κ. Παπανδρέου είχε αναρωτηθεί τι προσπαθεί να αποδείξει η Τουρκία με τις πτήσεις μαχητικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, τονίζοντας ακόμη πως όσο συνεχίζεται η κατοχή της Κύπρου, η Τουρκία δεν μπορεί να ενταχθεί στην ΕΕ.

Όταν η Τουρκία αντιμετωπίζει την σχέση με Ελλάδα και Κύπρο ως “εταιρική”

Κάθε φορά που ζητήματα εξόρυξης, εκμετάλλευσης και αξιοποίησης φυσικού αερίου και πετρελαίου στην ανατολική Μεσόγειο και σε περιοχές που προσδιορίζουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις έρχονται στο προσκήνιο, τότε η Τουρκία δια των εκπροσώπων της αντιμετωπίζει την Ελλάδα στη βάση του ενδεχομένου ενός πιθανού συνεταιρισμού, ο οποίος πάντοτε έχει να κάνει με την ενέργεια. Εξάλλου στο Ερζερούμ της Τουρκίας, ο πρωθυπουργός της γειτονικής χώρας Ταγίπ Ερντογάν, έκανε λόγο για «εταιρική σχέση» ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία, αποκαλύπτοντας τις αληθινές προθέσεις της Άγκυρας, η οποία αντιμετωπίζει την οικονομική κρίση στην Ελλάδα ως «χρυσή ευκαιρία» για την άσκηση πιέσεων και για την επίλυση, με τη συνδρομή πολυεθνικών συμφερόντων, χρόνιων ζητημάτων που απασχολούν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Αρκετά νωρίτερα από τη Διάσκεψη των Πρέσβεων της Τουρκίας, στην οποία συμμετείχε ο Έλληνας πρωθυπουργός κ. Γιώργος Παπανδρέου στο Ερζερούμ, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου είχε αποκαλύψει ότι η Ελλάδα και η Τουρκία κάνουν business στο Αιγαίο. Όμως, πολλές φορές η ιστορία είναι οδηγός. Η Ελλάδα ίσως θα πρέπει να διδαχθεί από το παράδειγμα της πολιτικής που ακολούθησε τα τελευταία χρόνια η Κυπριακή Δημοκρατία στο πεδίο της χάραξης ενεργειακής πολιτικής και στρατηγικής. Τα κοιτάσματα φυσικού αερίου που εντοπίζονται εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στην Κύπρο, δεν ανακαλύφθηκαν εν μία νυκτί. Ούτε βέβαια ο μακαρίτης πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος είχε επιμείνει στον καθορισμό των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών της Κύπρου χωρίς να συντρέχουν λόγοι εθνικού συμφέροντος. Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή.

«Συνέταιροι»

Το 1998 ξεκινούσε, επί της ουσίας, στην Κύπρο η συζήτηση σχετικά με τη προμήθεια φυσικού αερίου. Η προμήθεια φυσικού αερίου συνιστά έναν από τους πλέον σημαντικούς παράγοντες που καθορίζουν και θα καθορίσουν στο μέλλον την ενεργειακή πολιτική της Κύπρου, δεδομένου ότι διακυβεύονται τεράστια συμφέροντα πολυεθνικών ενεργειακών κολοσσών, όπως για παράδειγμα της εταιρείας SHELL. Μόνο τυχαία δεν είναι η γνωστοποίηση της νέας μειωμένης κατά 25% προσφοράς που υπέβαλλε η βρετανο – ολλανδική SHELL στην κυπριακή κυβέρνηση για την προμήθεια φυσικού αερίου. Η προοπτική της εξόρυξης φυσικού αερίου στην θαλάσσια περιοχή της Κύπρου και το ενδεχόμενο σύναψης συμφωνίας με το Ισραήλ, εκτός των άλλων, για προμήθεια φυσικού αερίου είναι λογικό να αναπροσαρμόζει την πολιτική πολυεθνικών συμφερόντων τα οποία «κάνουν business στην Ανατολική Μεσόγειο». Η SHELL, για παράδειγμα, δεν θα θέσει σε κίνδυνο τα συμφέροντά της, σε περίπτωση εκμετάλλευσης από την Λευκωσία των κοιτασμάτων φυσικού αερίου, τα οποία εντοπίζονται στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου. Η κυπριακή πλευρά έχει επίγνωση των λεπτών ισορροπιών και για αυτόν τον λόγο ο υπουργός Εμπορίου της χώρας, Αντώνης Πασχαλίδης επισήμανε τις προηγούμενες ότι δεν έχει ληφθεί πολιτική απόφαση μέχρι στιγμής και ζήτησε να σταματήσουν οι υπερβολές.

Ας επιστρέψουμε, όμως, στο 1998, όταν η κυπριακή κυβέρνηση συζητούσε το ενδεχόμενο της προμήθειας φυσικού αερίου από την Συρία, μετά από πρόταση, την οποία είχε υποβάλλει η αμερικανική εταιρεία συμφερόντων Μπους, Crest. Τρία χρόνια μετά, το 2001 η κυπριακή κυβέρνηση και συγκεκριμένα ο υπουργός Εμπορίου Ν. Ρολάνδης είχε υπογράψει μνημόνιο συναντίληψης με την αμερικανική Crest για την εκμετάλλευση των κυπριακών κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Εκείνο το μνημόνιο κατήργησε, αμέσως μετά την ανάληψη των προεδρικών του καθηκόντων το 2003, ο Τάσσος Παπαδόπουλος. Ο Ρολάνδης είχε υπογράψει εκείνο το μνημόνιο χωρίς την έγκριση του υπουργικού συμβουλίου και προκάλεσε αντιδράσεις δεδομένου ότι δεν είχε προκηρυχθεί σχετικός διαγωνισμός. Έχει ιδιαίτερη σημασία να υπενθυμιστεί ότι στο τιμόνι της διακυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας εκείνη την περίοδο βρισκόταν το ΔHΣY, του οποίου οι πολιτικοί προσανατολισμοί είναι σαφείς, οι σχέσεις με πολιτικούς παράγοντες στην Ελλάδα είναι συγκεκριμένες και ως εκ τούτου δεν προκαλεί εντύπωση η διασύνδεση με την οικογένεια Μπους και με τα υπερεθνικά συμφέροντα, τα οποία εκπροσωπεί.

Όταν πολύ αργότερα, το 2007 η Κύπρος προχώρησε σε συμφωνία με τον Λίβανο για τον καθορισμό της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, η ηγέτης του τουρκοκυπριακού ψευδοκράτους Μεχμέτ Αλί Ταλάτ είχε προχωρήσει σε μια προκλητική δήλωση, η οποία εμπεριείχε σαφώς το στοιχείο της ανοικτής απειλής και θα θυμίσει σε πολλούς τις δηλώσεις του υπουργού Επικρατείας της Τουρκίας Εγκεμέν Μπαγίς και του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου είτε περί συνεκμετάλλευσης, είτε περί «ελληνοτουρικών business» στο Αιγαίο. Δήλωνε λοιπόν ο Ταλάτ το 2007 ότι «Δεν μπορεί (η Λευκωσία) να χρησιμοποιεί μονομερώς τα κοιτάσματα πετρελαίου στην Κύπρο και ούτε μπορεί να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες. Είμαστε συνεταίροι σε καθετί στην Κύπρο και δεν θέλουμε να παραβιαστούν τα δικαιώματά μας. Αν τεθούν σε ισχύ οι μυστικές συμφωνίες με τον Λίβανο και την Αίγυπτο, θα πρέπει να καταστεί γνωστό ότι θα οδηγηθούμε σε πιο θερμές καταστάσεις».

Έρευνα - Οι "Βusiness" του Νταβούτογλου, το πετρέλαιο στο Αιγαίο και η Βραζιλία

Τις προηγούμενες ημέρες ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκία Αχμέτ Νταβούτογλου προχώρησε σε μια αινιγματική δήλωση ότι με την Ελλάδα «κάνουμε ήδη business με την Ελλάδα στο Αιγαίο». Η δήλωση αυτή αποτέλεσε το κερασάκι στην τούρτα μετά τις διαδοχικές τοποθετήσεις του υπουργού Επικρατείας της Τουρκίας Εγκεμέν Μπαγίς περί συνεκμετάλλευσης στο Αιγαίο, ενδεχόμενο το οποίο ο πρωθυπουργός κ. Γιώργος Παπανδρέου έχει κατηγορηματικά διαψεύσει. Οι δηλώσεις Νταβούτογλου αποτελούν έναν ακόμη γρίφο. Ίσως, ο υπουργός Εξωτερικών κ. Δημήτρης Δρούτσας, ο οποίος συνάντησε τους τελευταίους μήνες τον Τούρκο ομόλογό του είτε στη Ρόδο, είτε στην Άγκυρα να γνωρίζει περισσότερα. Το ερώτημα όμως είναι το εξής: «Ποιες business γίνονται ή ετοιμάζονται στο Αιγαίο»;

Η BTG Pactual

Ο πρωθυπουργός κ. Γιώργος Παπανδρέου, μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009 είχε αναλάβει εκτός των πρωθυπουργικών του καθηκόντων και το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Εξωτερικών, σε μια χρονική συγκυρία, στην οποία το ξέσπασμα οικονομικής κρίσης βρισκόταν προ των πυλών, δεδομένου του δημοσιονομικού αδιεξόδου της χώρας. Στο περιβάλλον του Έλληνα πρωθυπουργού, ένας κύκλος προσώπων θεωρούσε ότι ο Γιώργος Παπανδρέου, έχοντας διεθνείς διασυνδέσεις, ασκώντας τα καθήκοντα του Προέδρου της Σοσιαλιστικής Διεθνούς και έχοντας προϋπηρεσία ως υπουργός Εξωτερικών των κυβερνήσεων Σημίτη θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις διεθνείς του επαφές προς όφελος της πορείας της ελληνικής οικονομίας. Στους πρώτους μήνες της διακυβέρνησης της χώρας από την κυβέρνηση Παπανδρέου, την επικαιρότητα είχαν απασχολήσει τα αδιάκοπα ταξίδια του στο Εξωτερικό. Κάποια από αυτά είχαν προγραμματιστεί στην Κίνα και στη Βραζιλία, οι οποίες συμμετέχουν στο λεγόμενο BRIC, τις ομάδας δηλαδή των τεσσάρων ανερχόμενων οικονομικών και όχι δυνάμεων. Κάθε γράμμα του συγκεκριμένου αρκτικόλεξου, δηλαδή του BRIC, αντιστοιχεί και σε μια εκ των Βραζιλίας, Ρωσίας, Ινδίας και Κίνας.

Ο Γιώργος Παπανδρέου ως πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς έχει ανεπτυγμένο δίαυλο επικοινωνίας με τον πρόεδρο της Βραζιλίας Ινάσιο Λούλα Ντα Σίλβα, τον οποίο συνάντησε στη Μαδρίτη τον περασμένο Μάιο και με τον οποίο συζήτησαν θέματα περί της «ρύθμισης των διεθνών αγορών». Η σχέση αυτή μάλιστα είναι πολυδιαφημισμένη, ενώ σύμφωνα με μία παραφιλολογία θα μπορούσε το δίδυμο Παπανδρέου – Λούλα Ντα Σίλβα να αποτελεί ένα είδος ανταγωνιστικού δίπολου για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στο μέλλον. Στη Μαδρίτη ο Έλληνας πρωθυπουργός παρέδωσε στους λατινοαμερικάνους ηγέτες επιστολή που συνέταξαν από κοινού με την Γερμανίδα Καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ, τον Γάλλο Πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί και τον πρόεδρο του Eurogroup Γιούνκερ, για τη ρύθμιση των αγορών.

Τι συνέβη, όμως, λίγους μήνες μετά τη συνάντηση Παπανδρέου – Λούλα Ντα Σίλβα; Τον Σεπτέμβριο του 2010 μία βραζιλιάνικη τράπεζα η BTG Pactual κατέστησε δηλωτική την πρόθεσή της να προχωρήσει σε νέες επενδύσεις στην Ελλάδα σε συνάντηση που είχαν εκπρόσωποί της με τον διευθυντή του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων Χάρη Τσαρδανίδη. Εκείνο το οποίο πρέπει να υπενθυμίζεται είναι ότι την ίδια περίοδο το ενδιαφέρον στην Ελλάδα επικεντρωνόταν σε επενδύσεις από το εξωτερικό (Αστακός κλπ).

Την επομένη ο πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας Αμντουλάχ Γκιούλ από τη γενική συνέλευση του ΟΗΕ εξέφραζε την ελπίδα να γίνει το Αιγαίο θάλασσα φιλίας δηλώνοντας ότι η Τουρκία είναι πρόθυμη να επιλύσει «όλα τα εκκρεμή ζητήματα στο Αιγαίο, σεβόμενη τα κοινά δικαιώματα και τα νόμιμα συμφέροντα των δυο χωρών, με βάση το Διεθνές Δίκαιο».

Στις αρχές του Δεκεμβρίου τον οποίο διανύουμε η BTG Pactual οποία ελέγχεται από τον δισεκατομμυριούχο Andre Esteves γνωστοποίησε ότι αποφάσισε την πώληση του 19% των μετοχών της, το οποίο αντιστοιχούσε σε ένα ποσό της τάξης του 1,8 δις δολαρίων σε έναν όμιλο επενδυτών στον οποίο συμμετέχουν οι οικογένειες Rochild και Agnelli και ο οποίος περιλαμβάνει επίσης τις εξής εταιρείες: U.S. investment firm J.C. Flowers & Co., the Government of Singapore Investment Corp., China Investment Corp. and the Abu Dhabi Investment Council.

Κρίση στην Ελλάδα και πιέσεις

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν η BTG Pactual εξεδήλωσε το ενδιαφέρον της για την ανάπτυξη επενδύσεων στην Ελλάδα αποφάσιζε και την πώληση του μεριδίου της στη μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της Βραζιλίας, δηλαδή της PETROBRAS (Petroleo Brasileiro SA). Δηλαδή η ΒTG Pactual, ίσως η μεγαλύτερη τράπεζα στη Λατινική Αμερική συμμετείχε στην PETROBRAS μέχρι την εκδήλωση του ενδιαφέροντός της για επενδύσεις στην Ελλάδα. Στις αρχές του Σεπτεμβρίου του 2010 είχε ανακοινωθεί, επίσης, η έκδοση ομολογιακού δανείου από την PETROBRAS ύψους 64 δις δολαρίων με σκοπό την χρηματοδότηση της εκμετάλλευσης κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου τα οποία εντοπίζονται σε πολύ μεγάλο βάθος στη θάλασσα. Τον ίδιο μήνα η PETROBRAS μέσω της μεγαλύτερης προσφοράς σε μετοχές που πραγματοποιήθηκε ποτέ εξελίχθηκε στη δεύτερη παραγωγό εταιρεία πετρελαίου στον κόσμο μετά την ExxonMobil και στην τρίτη, από άποψη αξίας, ιδιωτική εταιρεία στον κόσμο. Η PETROPRAS έχει δημιουργήσει μια δομή στην οποία εμπλέκονται οι μεγαλύτερες τράπεζες στον κόσμο, όπως οι Bank of America Merrill Lynch , η Citigroup, η Morgan Stanley, η ισπανική Santander , BB Investimentos , BTG Pactual , η Crédit Agricole , η Goldman Sachs , HSBC , JP Morgan , Societe Generale , η UBS , η Credit Suisse και άλλες.

Το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: Η PETROBRAS συμμετέχει έμμεσα στις πιέσεις που δέχεται η Ελλάδα για συνδιαχείριση και συνεκμετάλλευση του Αιγαίου στην παρούσα συγκυρία της σφοδρής οικονομικής κρίσης; Η Τουρκία, όπως είναι εξάλλου φυσικό, εκμεταλλεύεται την εμφανή, λόγω οικονομικής κρίσης, αδυναμία της Ελλάδα και για αυτόν ακριβώς το λόγο θέτει το ζήτημα της συνεκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων στο Αιγαίο.

Τι σχέση έχουν, όμως, όλα αυτά με τις Business του Νταβούγλου, με το πετρέλαιο στο Αιγαίο και πως θα μπορούσε να εμπλακεί στην εξόρυξη πετρελαίου στο Αιγαίο η PETROBRAS, η μεγαλύτερη εταιρεία της Λατινικής Αμερικής από πλευράς χρηματιστηριακής αξίας, στην οποία συμμετείχε και ο Τζορτζ Σόρος και την οποία όπως αποκαλύφθηκε δανειοδότησε το 2005 η Μεγάλη Βρετανία για την πραγματοποίηση επικίνδυνων σε ότι αφορά το περιβάλλον γεωτρήσεων στον Ατλαντικό Ωκεανό ;

Η Petrobras και η Τουρκία

Από το 2007, η Τουρκία σε συνεργασία με την PETROBRAS πραγματοποιεί έρευνες για τον εντοπισμό ενεργειακών κοιτασμάτων (φυσικό αέριο, πετρέλαιο) και για την άντληση πετρελαίου. Στις 2 Φεβρουαρίου του 2008 υπουργός ενέργειας της Τουρκίας Χιλμί Γκουλέρ δήλωνε ότι η Τουρκία ξεκινά τις ενεργειακές της έρευνες στο βορειοανατολικό Αιγαίο και συγκεκριμένα στον Κόλπο του Ξηρού, ενώ ταυτόχρονα γινόταν γνωστό ότι η Τουρκία σε συνεργασία με την PETROBRAS ξεκινούσε τις έρευνες για πετρέλαιο στην Μαύρη Θάλασσα. Στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας η Τουρκία έχει εφαρμόσει ένας είδος πολιτικής καθορισμού των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών, όμοια με αυτή που επιχειρεί να εφαρμόσει στο Καστελόριζο, δηλαδή πρακτικά προχώρησε σε διαδικασίες εκτός διεθνούς δικαίου. Ο Γενικός Διευθυντής της ΤΡΑΟ Mehmet Uysal δήλωνε τότε ότι «Η PETROBRAS θα επενδύσει 400 εκατομμύρια δολάρια τα προσεχή τέσσερα χρόνια για εξόρυξη πετρελαίου στη Μαύρη Θάλασσα». Η επένδυση από την πλευρά της τουρκικής ΤΡΑΟ θα άγγιζε, όπως γινόταν τότε γνωστό, τα 826 εκατ. δολάρια. Όλα αυτά δεν είναι διόλου τυχαία αν παρατηρήσει κανείς το διαρκές τουρκο – βραζιλιάνικο φλερτ που διαπιστώνεται τα τελευταία χρόνια. Σε αυτή τη σχέση ρόλο μπαλαντέρ διαδραματίζει το Ιράν. Εξάλλου, η Τουρκία και η Βραζιλία είχαν καταψηφίσει τις κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ εναντίον του Ιράν τον Ιούνιο του 2010 και το κυριότερο: λίγο πριν, τον Μάιο του 2010 Βραζιλία, Τουρκία και Ιράν είχαν προχωρήσει σε συμφωνία για ανταλλαγή ουρανίου και για τα πυρηνικά.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο ανακοινώθηκε ότι ξεκίνησε η διαδικασία ιδιωτικοποίησης της κοινοπραξίας TPAO. Νωρίτερα η κοινοπραξία ΤΡΑΟ ήρθε σε συμφωνία με την βραζιλιάνικη PETROBRAS και την αμερικανική CHEVRON για την εξόρυξη πετρελαίου στη Μαύρη Θάλασσα. Συγκεκριμένα τον Μάιο του 2010 ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν υπέγραψε μνημόνιο με τον πρόεδρο της Βραζιλίας Λούλα Ντα Σίλβα για τη διεξαγωγή των ερευνών σε θαλάσσια περιοχή κοντά στη Σινώπη.

Τον Φεβρουάριο του 2010, δηλαδή πριν από 10 μήνες, ο αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης κ. Θεόδωρος Πάγκαλος κατά την ομιλία του στη βουλή δήλωνε ότι συνεχίζονται οι έρευνες για τον εντοπισμό κοιτασμάτων πετρελαίου στο νοτιοανατολικό Αιγαίο και συγκεκριμένα στις περιοχές του Καστελόριζου και της Ρόδου, σημειώνοντας ότι δεν είχαν υπάρξει μέχρι τότε αποτελέσματα. Ωστόσο ο ίδιος είχε προαναγγείλει τη δημιουργία κρατικού φορέα για την εξόρυξη πετρελαίου, την οποία τον περασμένο Μάιο επιβεβαίωσε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Γιάννης Μανιάτης και για τη σύσταση του οποίου ενημέρωσε επίσημα το υπουργικό συμβούλιο πριν από λίγες ημέρες η αρμόδια υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής κα Τίνα Μπιρμπίλη. Κάποιοι καλά ενημερωμένοι κύκλοι υποστηρίζουν ότι από τη στιγμή που στην λειτουργία της «Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων Α.Ε.» (ΕΔΕΥ Α.Ε.), μοιραία, προβλέπεται η εμπλοκή ιδιωτών τότε μια αντίστοιχη (όπως δηλαδή στην Τουρκία) εμπλοκή ξένων εταιρειών – κολοσσών ίσως διαπιστωθεί και στο Αιγαίο, στη βάση της συνεκμετάλλευσης του ορυκτού πλούτου με την Τουρκία. Αν η PETROBRAS πραγματοποιεί μια τόσο μεγάλη επένδυση στη Μαύρη Θάλασσα, για ποιο λόγο να μην «καλοβλέπει» τα πετρέλαια του Αιγαίου.

Με λίγα λόγια: Η PETROBRAS θα είναι, άραγε, ο ενεργειακός κολοσσός, ο οποίος θα αναλάβει την εξόρυξη και εκμετάλλευση του πετρελαίου στο Αιγαίο; Ίσως o υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου μιλώντας για business με την Ελλάδα να έχει στο μυαλό του τη Βραζιλία.