Γιατί δεν βοηθάει σε τίποτα η έξοδός μας από το ευρώ.

«Η Ελλάδα θα πρέπει να πάρει ‘άδεια’ από την Ευρωζώνη, να κάνει μία μεγάλη υποτίμηση του νομίσματός της και να επιστρέψει αργότερα», δηλώνει ο καθηγητής του Χάρβαρντ Κένεθ Ρογκόφ, καθώς η συζήτηση περί επιστροφής στη δραχμή φουντώνει έπειτα από το δημοσίευμα του Spiegel που ήθελε την Αθήνα να εξετάζει το ενδεχόμενο αυτό. «Όταν επισκέπτομαι το Βερολίνο, ακούω κόσμο να σκέφτεται φωναχτά τόσο την αποπομπή όσο και την εθελοντική έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ», δήλωσε στο Reuters Ευρωπαίος τραπεζίτης. Τα στατιστικά στοιχεία, ωστόσο, δείχνουν ότι τα οφέλη μιας υποτίμησης, για τα οποία πολύς λόγος γίνεται τελευταία, δεν είναι παρά μύθος για την Ελλάδα και τις υπόλοιπες οικονομίες της περιφερειακής Ευρωζώνης.

«Τα οικονομετρικά στοιχεία υποστηρίζουν την άποψη ότι οι νομισματικές υποτιμήσεις δεν έχουν μια διατηρήσιμη θετική επίπτωση στην περιφέρεια της Ευρωζώνης», καταλήγει μελέτη του αναλυτή της Bank of America Merrill Lynch και πρώην οικονομολόγου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Θάνου Βαμβακίδη. Έχοντας μελετήσει τα στατιστικά 40 χρόνων (από το 1971 έως το 2009), ο αναλυτής διαπίστωσε ότι η επίπτωση στο ΑΕΠ των χωρών της περιφέρειας από ένα νομισματικό σοκ, όπως είναι η υποτίμηση, είναι μικρή και όχι πάντα θετική. Ειδικά στην περίπτωση της ελληνικής οικονομίας, η BofA ML διαπίστωσε ότι οι υποτιμήσεις της δραχμής είχαν αρνητική επίδραση στην ανάπτυξη, της τάξης του 0,6% σε ορίζοντα πενταετίας. «Τα στοιχεία υπονοούν ότι ακόμα και εάν η υποτίμηση αποτελούσε επιλογή για την περιφέρεια της Ευρωζώνης, δεν θα βοηθούσε την περιοχή να ξεπεράσει την κρίση μέσω της ανάπτυξης», αναφέρει στην έκθεση ο Θ. Βαμβακίδης.

Τα όποια οφέλη της υποτίμησης στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας θα ήταν προσωρινά, συμφωνούν οι αναλυτές της Credit Suisse. Η ανάγκη να γίνουν μεταρρυθμίσεις δεν θα πάψει να υπάρχει στην περίπτωση που η χώρα θα φύγει από το ευρώ. Αλλά σε μία τέτοια περίπτωση, η επιβολή μέτρων λιτότητας και διαρθρωτικών αλλαγών θα ήταν μάλλον αδύνατη, επισημαίνει ο οίκος.

Από την άλλη, λαμβάνοντας υπόψη και το κόστος μιας τέτοιας κίνησης, η Credit Suisse καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ είναι απίθανη. Και αυτό γιατί το ελληνικό εξωτερικό χρέος, που σήμερα διαμορφώνεται στο 88% του ΑΕΠ θα εκτινασσόταν στο 176% με μία υποτίμηση 50% (που είναι η ελάχιστη που απαιτείται στην περίπτωση της Ελλάδας). Στη συνέχεια, η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να κηρύξει παύση πληρωμών τουλάχιστον για το 40% του χρέους αυτού, υπολογίζει η Credit Suisse.

Επιπλέον, οι παρενέργειες στο χρηματοοικονομικό σύστημα θα επιδείνωναν την κρίση, ακόμα και εάν υποτεθεί ότι οι τράπεζες θα άντεχαν τη φυγή καταθέσεων στο εξωτερικό. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν δανειστεί 90 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και εμφανίζουν αναλογία δανείων/καταθέσεων στο 110%, κάτι που σημαίνει ότι χρειάζονται τη φτηνή ρευστότητα την οποία τους δίνει η ΕΚΤ. Με δεδομένο ότι αυτή η πηγή ρευστότητας θα εξαφανιζόταν με την έξοδο της χώρας από την Ευρωζώνη, η Credit Suisse υπολογίζει ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι ελληνικές τράπεζες θα έπρεπε να μειώσουν τα δάνειά τους έως και κατά 30%. «Μία μείωση των δανείων αυτής της έκτασης θα πυροδοτούσε σημαντική πτώση της οικονομικής δραστηριότητας σε μία εποχή που η οικονομία είναι ήδη αδύναμη», τονίζουν οι αναλυτές.

Ενώ λοιπόν, θα ήταν οικονομικά ασύμφορο για την Ελλάδα να επιδιώξει επιστροφή στη δραχμή, η Credit Suisse τονίζει πως ούτε και οι Ευρωπαίοι έχουν λόγους να διώξουν τη χώρα από το ευρώ. Έχοντας ήδη εκταμιεύσει 53 δισ. ευρώ από τα δάνεια διάσωσης, με την έκθεση της ΕΚΤ στην Ελλάδα να υπολογίζεται στα 200 δισ. ευρώ και των τραπεζών τους στα 93 δισ. ευρώ, δύσκολα κανείς φαντάζεται ότι οι Ευρωπαίοι θα απαρνούνταν αυτά τα κεφάλαια.

Όπως επίσης, δύσκολα θα διακινδύνευαν την αποσταθεροποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος με τέτοιο τρόπο, αφού είναι μαθηματικά βέβαιο ότι η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα πυροδοτούσε μαζική φυγή κεφαλαίων όχι μόνο από την ίδια τη χώρα αλλά και από τις υπόλοιπες της περιφέρειας. Ιρλανδία και Πορτογαλία θα ακολουθούσαν από κοντά, ενώ οι αθρόες εισροές κεφαλαίων στις πιο ασφαλείς οικονομίες θα έφερναν τη Γερμανία αντιμέτωπη με αυτό που φοβάται περισσότερο: τον υπερπληθωρισμό.

Οι έμμεσες ζημιές που θα προκαλούσε η επιστροφή στη δραχμή θα ήταν τουλάχιστον διπλάσιες των άμεσων, υπολογίζει η Credit Suisse. Η Γερμανία θα έχανε μακροπρόθεσμα από την ανατίμηση του ευρώ, τον εμπορικό πόλεμο και τη διάλυση της ενιαίας αγοράς, προειδοποιεί ο οίκος.

Όσο για τη νομική διάσταση του ζητήματος, αυτή φαίνεται ότι είναι εξίσου πολύπλοκη με την οικονομική. Μελέτη της ΕΚΤ αλλά και παλαιότερη της διεθνούς δικηγορικής φίρμας Norton Rose, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η έξοδος μιας χώρας από το ευρώ είναι αδύνατη με βάση την κοινοτική νομοθεσία. Μάλιστα, η ΕΚΤ θεωρεί ότι η έξοδος από το ευρώ σημαίνει αυτομάτως και έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τη Norton Rose, πάντως, μια χώρα μπορεί να αποχωρήσει από την Ευρωζώνη κατόπιν διαπραγματεύσεων με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη, που θα οδηγούσαν σε αναθεώρηση των συνθηκών του ευρώ.